Odszkodowanie za pożar domu. Kiedy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty?

Pożar domu może w ciągu kilku godzin doprowadzić do utraty dorobku wielu lat i pozostawić właściciela z wysokimi kosztami remontu albo odbudowy nieruchomości. Polisa mieszkaniowa ma zapewnić finansową ochronę przed skutkami takiego zdarzenia, jednak samo zawarcie umowy ubezpieczenia nie gwarantuje wypłaty świadczenia w każdej sytuacji. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń zależy przede wszystkim od zakresu ochrony określonego w umowie i ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU), przyczyny powstania szkody oraz zachowania właściciela nieruchomości przed pożarem i po jego wystąpieniu. Spory dotyczą najczęściej odmowy wypłaty odszkodowania z powodu naruszenia obowiązków przez ubezpieczonego, zarzutu rażącego niedbalstwa lub zaniżenia wartości szkody. Dlatego właściciel domu powinien wiedzieć, co sprawdzić przed zawarciem umowy oraz jakie działania podjąć bezpośrednio po pożarze.

Jak wybrać ubezpieczenie domu od pożaru?

Przed zawarciem umowy należy sprawdzić wysokość składki i sumę ubezpieczenia, ale przede wszystkim zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. To właśnie warunki polisy w dużej mierze decydują o tym, czy właściciel otrzyma odszkodowanie po pożarze i w jakiej wysokości. Szczegółowe zasady ochrony znajdują się w OWU, które określają między innymi definicję pożaru, katalog zdarzeń objętych polisą oraz przypadki pozwalające ubezpieczycielowi ograniczyć odpowiedzialność albo odmówić wypłaty świadczenia.

Warto zweryfikować, czy ochrona obejmuje zarówno konstrukcję budynku, jak i elementy stałe oraz mienie ruchome znajdujące się w domu. Suma ubezpieczenia powinna odpowiadać rzeczywistej wartości nieruchomości i wyposażenia. Ustalenie jej na zbyt niskim poziomie może sprawić, że wypłacone świadczenie nie wystarczy na naprawienie szkód.

Znaczenie ma również zakres zdarzeń związanych z pożarem. Szkody mogą powstać wskutek działania ognia, ale także dymu, sadzy, wysokiej temperatury czy prowadzonej akcji ratowniczej. Gaszenie budynku często powoduje zalanie pomieszczeń lub konieczność uszkodzenia części konstrukcji w celu dotarcia do źródła ognia. Przed podpisaniem umowy warto więc ustalić, czy polisa obejmuje takie następstwa oraz koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie, rozbiórki zniszczonych elementów i ewentualnego zakwaterowania zastępczego.

Szczególnej uwagi wymagają wyłączenia odpowiedzialności. Ubezpieczyciel może wskazać w OWU sytuacje, w których świadczenie nie zostanie wypłacone, na przykład umyślne spowodowanie szkody przez ubezpieczonego. W określonych przypadkach znaczenie może mieć również rażące niedbalstwo, stan techniczny instalacji elektrycznej, brak wymaganych przeglądów budynku lub zaniedbanie obowiązku czyszczenia przewodów kominowych.

Każde postanowienie ograniczające ochronę powinno być jednak oceniane z uwzględnieniem treści umowy, przepisów Kodeksu cywilnego oraz okoliczności konkretnego zdarzenia. Sam fakt wystąpienia uchybienia po stronie właściciela nie oznacza automatycznie, że zakład ubezpieczeń może odmówić wypłaty całego odszkodowania.

Kiedy przysługuje odszkodowanie za pożar domu?

Prawo do odszkodowania zależy przede wszystkim od tego, czy przyczyna pożaru mieści się w zakresie ochrony przewidzianej w umowie. Jeżeli ogień pojawił się wskutek uderzenia pioruna, a polisa obejmuje takie zdarzenie, odpowiedzialność ubezpieczyciela co do zasady nie powinna budzić wątpliwości. Więcej sporów powstaje przy pożarach wywołanych zwarciem instalacji elektrycznej lub zapaleniem sadzy w przewodzie kominowym. Zakład ubezpieczeń może wówczas badać stan techniczny budynku, terminowość wymaganych przeglądów oraz sposób konserwacji instalacji.

Brak przeglądu technicznego czy czyszczenia przewodów kominowych nie przesądza jednak automatycznie o utracie prawa do świadczenia. Ubezpieczyciel powinien wykazać podstawę ograniczenia swojej odpowiedzialności oraz ocenić związek między zachowaniem właściciela a powstaniem szkody.

Szczególne znaczenie ma art. 827 Kodeksu cywilnego, który reguluje odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za szkody wyrządzone umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Ocena zachowania ubezpieczonego wymaga uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy, dlatego każde zaniedbanie nie może być automatycznie uznane za rażące niedbalstwo.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy doszło do podpalenia. Jeżeli sprawcą jest osoba trzecia, poszkodowany może dochodzić świadczenia z własnej polisy, o ile takie zdarzenie jest objęte ochroną. Ubezpieczyciel po wypłacie odszkodowania może następnie dochodzić zwrotu wypłaconej kwoty od sprawcy na zasadach regresu ubezpieczeniowego. Umyślne spowodowanie pożaru przez samego ubezpieczonego co do zasady wyłącza natomiast odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń.

Jak dochodzić odszkodowania po pożarze?

Po ugaszeniu pożaru należy zadbać o zebranie dowodów pozwalających ustalić przyczynę zdarzenia i rozmiar strat. Istotne znaczenie mogą mieć dokumenty sporządzone przez Państwową Straż Pożarną, dokumentacja fotograficzna i nagrania, rachunki za zniszczone wyposażenie, kosztorysy remontu oraz opinie specjalistów. Właściciel powinien również zabezpieczyć nieruchomość przed dalszymi uszkodzeniami, o ile może to zrobić bez narażania zdrowia i życia.

Szkodę należy zgłosić ubezpieczycielowi zgodnie z zasadami określonymi w umowie i OWU. W toku postępowania likwidacyjnego zakład ubezpieczeń ustala okoliczności zdarzenia, swoją odpowiedzialność oraz wysokość należnego świadczenia. Zgodnie z art. 817 Kodeksu cywilnego ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenie w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli wyjaśnienie wszystkich okoliczności w tym terminie nie jest możliwe, bezsporna część odszkodowania powinna zostać wypłacona w ustawowym terminie, a pozostała kwota po wyjaśnieniu okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności lub wysokości świadczenia.

W przypadku odmowy wypłaty lub zaniżenia odszkodowania poszkodowany może złożyć reklamację i przedstawić dodatkowe dowody, na przykład niezależny kosztorys odbudowy. Jeżeli spór nie zostanie rozwiązany, możliwe jest wystąpienie z roszczeniem na drogę sądową. Pomoc prawnika może być przydatna przy ocenie postanowień OWU, zgromadzonego materiału dowodowego i zasadności argumentów przedstawionych przez zakład ubezpieczeń.

Kto odpowiada za szkodę, gdy dom nie był ubezpieczony?

Brak własnej polisy nie zawsze oznacza, że właściciel musi sam ponieść wszystkie koszty pożaru. Jeżeli za powstanie szkody odpowiada osoba trzecia, poszkodowany może dochodzić od niej naprawienia szkody na zasadach odpowiedzialności cywilnej. Podstawą roszczenia może być art. 415 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba, która ze swojej winy wyrządziła drugiemu szkodę, jest zobowiązana do jej naprawienia.

Jeżeli sprawca posiada odpowiednie ubezpieczenie OC, roszczenie może zostać skierowane bezpośrednio do jego ubezpieczyciela. Dotyczy to między innymi szkód objętych prywatnym OC, obowiązkowym ubezpieczeniem OC rolników lub ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeśli odpowiedzialność wynika z okoliczności objętych daną polisą. Gdy sprawca nie ma ubezpieczenia, pozostaje dochodzenie zapłaty bezpośrednio od niego, a w razie braku dobrowolnego spełnienia świadczenia wystąpienie z powództwem do sądu.

Odszkodowanie po pożarze zależy od zakresu ubezpieczenia, przyczyny zdarzenia oraz sposobu udokumentowania szkody. Właściciel powinien dokładnie sprawdzić warunki polisy, przestrzegać obowiązków związanych z utrzymaniem budynku i po zdarzeniu szybko zgłosić szkodę ubezpieczycielowi. W razie odmowy wypłaty lub zaniżenia świadczenia może złożyć reklamację i dochodzić swoich praw przed sądem. Jeśli pożar spowodowała osoba trzecia, poszkodowany może dochodzić od niej odszkodowania, a gdy sprawca posiada odpowiednią polisę OC, możliwe jest zgłoszenie roszczenia bezpośrednio do jego ubezpieczyciela.

O firmie

PKPP - Polska Kancelaria Pomocy Poszkodowanym - to warszawska kancelaria odszkodowawcza działająca od 2014 roku. Reprezentuje poszkodowanych w sprawach po wypadkach komunikacyjnych, w pracy, za granicą, po pożarach oraz po śmierci osoby bliskiej. Kancelaria działa w Warszawie i na terenie całej Polski, dojeżdża do klienta. Wynagrodzenie wyłącznie prowizyjne, bezpłatna analiza sprawy, sprawy sądowe prowadzone na koszt kancelarii. Każdy klient otrzymuje dostęp do platformy CRM do bieżącego monitorowania postępowania. Kontakt: pkpp.com.pl, tel. +48 603 570 571, Al. Jana Pawła II 27, 00-867 Warszawa.