W Kownie dawne forty jako przestrzeń kultury. Giżycko bierze z tego wzór

W Kownie dawne militarne miejsca nie zostały zamknięte w muzealnej gablocie. Podczas dwudniowej wizyty studyjnej partnerzy projektu Fort–Union sprawdzali, jak z prochowni, magazynów i fortecznych budynków tworzy się przestrzeń dla kultury, edukacji oraz działań społecznych. W tym samym gronie byli także przedstawiciele Giżycka, bo to właśnie stąd mają płynąć kolejne pomysły dla Twierdzy Boyen i Koszarowca nr 1. Całość spina program Interreg VI–A Litwa–Polska 2021–2027, który ma łączyć doświadczenia po obu stronach granicy.

• Dawne forty i magazyny pokazały, jak można opowiadać historię inaczej
• Warsztaty o włączaniu odbiorców dołożyły do historii bardzo współczesny wymiar
• Giżycko bierze z projektu rozwiązania dla Twierdzy Boyen i Koszarowca nr 1

Dawne forty i magazyny pokazały, jak można opowiadać historię inaczej

Pierwszy dzień wizyty zaczął się w kowieńskim ratuszu, gdzie partnerów projektu przyjęto oficjalnie, ale bez sztywnej oprawy, za to z wyraźnym naciskiem na współpracę. Potem uczestnicy zobaczyli stałą ekspozycję w ratuszu z przewodnikiem, a następnie ruszyli w teren, gdzie historia przestała być tylko opisem na planszach.

W programie znalazło się zwiedzanie prochowni twierdzy w Kownie, czyli przestrzeni historycznej „Betonas”. Później grupa przeszła do dawnego magazynu amunicji, w którym działa młodzieżowa inicjatywa społeczna „ChillinStreet”. To ważny sygnał: w takich obiektach nie chodzi już wyłącznie o zachowanie murów, ale o nadanie im funkcji, która przyciąga ludzi i daje im powód, by tam wracać.

Na tym etapie odbyła się też sesja warsztatowa „Twierdza kultury” w biurze parku fortecznego i w przestrzeni twórczej urządzonej w dawnym garażu czołgowym. Dzień domknął rejs po Niemnie, pokazujący militarne Kowno z perspektywy wody. Taki punkt widzenia często wyostrza obraz bardziej niż spacer po lądzie – nagle widać, jak bardzo fortyfikacje były częścią całego układu miasta.

Warsztaty o włączaniu odbiorców dołożyły do historii bardzo współczesny wymiar

Drugi dzień rozpoczął się pieszą trasą z ratusza do Domu Artysty w Kownie. Po drodze uczestnicy przyglądali się starówce i architekturze modernistycznej przez pryzmat doświadczeń I wojny światowej. To połączenie dobrze pokazuje, że dziedzictwo militarne nie żyje w oderwaniu od miejskiej tkanki – przenika ją i wpływa na sposób czytania miasta.

Kolejnym punktem było Centrum Informacji Turystycznej „Kaunas IN”, gdzie pokazano dobre przykłady działań kulturalnych i społecznych. Swoje prezentacje przedstawili partnerzy FORT–UNION oraz Dom Artysty w Kownie. Najważniejsza część dotyczyła jednak pracy z odbiorcami, bo właśnie od tego zależy, czy projekt pozostanie na papierze, czy rzeczywiście przyciągnie ludzi.

Podczas warsztatów o „praktykach inkluzywnych w wydarzeniach kulturalnych” omawiano, jak definiować grupy docelowe i jak je skutecznie aktywizować. W skrócie – jak mówić do różnych odbiorców bez wykluczania kogokolwiek z rozmowy o historii. Na końcu uczestnicy odwiedzili Muzeum Fortu IX i nową ekspozycję sztuki, która pokazuje, że nawet tak ciężka przestrzeń może stać się miejscem dialogu z współczesnością.

Powiązany artykuł

W Osowcu pokazali, jak forty mogą przyciągać turystów bez szkody dla przyrody

Giżycko bierze z projektu rozwiązania dla Twierdzy Boyen i Koszarowca nr 1

Wszystko, co wydarzyło się w Kownie, ma bardzo konkretny cel również po giżyckiej stronie projektu. Fort–Union nie jest jedynie serią spotkań i wyjazdów. To sieć współpracy, w której partnerzy z Polski i Litwy mają wspólnie wypracować rozwiązania możliwe do wdrożenia w swoich miastach.

W Giżycku plan obejmuje między innymi:

• modernizację i wyposażenie Koszarowca nr 1 w Twierdzy Boyen,
• przygotowanie multimedialnej makiety 3D Twierdzy Boyen,
• organizację wydarzeń edukacyjnych i kulturalnych, w tym żywych lekcji historii, nocnego zwiedzania i wystaw,
• seminarium międzynarodowe,
• udział w wizytach studyjnych i budowanie sieci współpracy w ramach FORT–UNION,
• współtworzenie strategii marketingowej marki FORT–UNION jako lider projektu.

W projekcie uczestniczą samorządy i instytucje zajmujące się ochroną oraz promocją dziedzictwa fortecznego: Giżycko, Kowno, Kowieński Park Forteczny, Muzeum Wojska w Białymstoku, Twierdza Boyen w Giżycku, Orany, Biebrzański Park Narodowy, Centrum Edukacji Przedsiębiorczości w Oranie i Kolegium Kowno. To zestaw, który pokazuje, że forteczna przeszłość nie musi być zamkniętym rozdziałem. Może stać się wspólną bazą dla nowych działań, od edukacji po ofertę kulturalną, a w przypadku Giżycka – także dla mocniejszego osadzenia Twierdzy Boyen w codziennym życiu miasta.

na podstawie: Urząd Miejski w Giżycku.