Twierdza Boyen przypomina stan wojenny - historie internowanych działaczy z Giżycka

W Giżycku przypomniano dramatyczne momenty z 13 grudnia - nie tylko datę, lecz ludzkie losy i przedmioty, które przetrwały tamten czas. W salach Twierdzy Boyen zgromadzono ulotki, korespondencję i przedmioty codziennego oporu, a obok nich eksponaty służb bezpieczeństwa. To wystawa o tym, jak polityka wnikała w życie miasta.

• W Twierdzy Boyen - przedmioty, które opowiadają o oporze
• W Giżycku - kto trafił do internowania i jak potoczyły się ich losy
• Pamiątki jako most między historią a teraźniejszością

W Twierdzy Boyen - przedmioty, które opowiadają o oporze

W stałej ekspozycji poświęconej “Solidarności” w Twierdzy Boyen można zobaczyć przedmioty, które oddają skalę podziemnej działalności i represji. Na wystawie znajdują się m.in. maszyny wykorzystywane do przygotowywania ulotek, znaczki z logo związku, podziemna prasa, talony na żywność, zdjęcia i korespondencja osób pozbawionych wolności. Wśród mniej oczywistych eksponatów są wykonane przez internowanych kości do gry z chleba czy prywatne karty i notatki.

Obok pamiątek oporu muzeum pokazuje też narzędzia pracy funkcjonariuszy SB - miniaturowe urządzenia podsłuchowe, kompaktowy aparat fotograficzny i maszynę do pisania wykorzystywaną do sporządzania raportów. Tę narrację potwierdzają materiały Instytutu Pamięci Narodowej i monografia “Giżycko. Miasto i Ludzie”.

W Giżycku - kto trafił do internowania i jak potoczyły się ich losy

Wśród osób internowanych w związku z wprowadzeniem stanu wojennego znajdowały się nazwiska mieszkańców Giżycka. Wymieniani byli m.in. - Halina Sarul, Bożenna Mrozinkiewicz, Stanisław Domagała, Jan Jarocki, Sławomir Karolik, Zdzisław Czerwonka, Zdzisław Król, Marek Sztabkowski, Leszek Biegalski, Janusz Szepietowski. To lista ludzi, których działalność związkowa i społeczna uczyniła ich celem ówczesnych władz.

Szczególną historię ma Bożenna Maria Mrozinkiewicz - notariusz, aktywna w strukturach Solidarności od września 1980. Została internowana, a następnie skazana na 1,5 roku pozbawienia wolności za kontynuowanie działalności. Po odbyciu kary nie mogła wrócić do zawodu i wykonywała prace fizyczne, ale nie przerwała podziemnej aktywności. Po zmianach ustrojowych wznowiła udzielanie bezpłatnych porad prawnych, a później założyła własną kancelarię notarialną. Za działalność otrzymała Złoty Krzyż Zasługi przyznany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego i do dziś wspiera działania NSZZ Solidarność oraz inicjatywy charytatywne i sportowe dla młodzieży.

Również aktywność Barbara Moszyk została później doceniona - w latach 1994–2012 pełniła funkcję przewodniczącej NSZZ Solidarność w Giżycku, a za wkład w przemiany demokratyczne otrzymała Złoty Krzyż Zasługi. W 2005 roku, obok Lecha Wałęsy, otwierała w Twierdzy Boyen ekspozycję poświęconą “Solidarności”. Z kolei Halina Sarul wspominała o internowaniu do Ośrodka Odosobnienia w Gołdapi - jej relacje stanowią cenne źródło pamięci o tamtym okresie.

Wiele informacji o tych wydarzeniach pochodzi z dokumentów IPN i lokalnych opracowań historycznych - to z nich muzeum i badacze czerpią fakty i artefakty.

Pamiątki jako most między historią a teraźniejszością

Ekspozycja w Twierdzy Boyen nie jest jedynie zbiorem obiektów - to próba przywrócenia imion i opowieści. Maszyny do drukowania ulotek obok talonów na żywność uświadamiają, jak blisko polityka wchodziła w codzienność mieszkańców. Dla odwiedzających to szansa, by zrozumieć, że opór miał twarze i konkretne konsekwencje.

Dla mieszkańców Giżycka wystawa może być impulsem do rozmów międzypokoleniowych i przypomnieniem lokalnych bohaterów. Pole wygodnych pytań: jakie są dziś pamięci rodzinne o tamtych wydarzeniach, które miejsca w mieście noszą ślady tamtych dni i jak eksponaty w twierdzy łączą się z opowieściami ludzi, których znamy osobiście. Materiały IPN i monografia “Giżycko. Miasto i Ludzie” pozostają dobrym punktem wyjścia dla tych, którzy chcą poznać szczegóły.

Na podstawie materiałów: Instytut Pamięci Narodowej - IPN oraz monografii “Giżycko. Miasto i Ludzie”.

na podstawie: UM Giżycko.